Zmarł Ludwik Krzysztof Zaleski-Zamenhof

9 października 2019 w wieku 95 lat zmarł Ludwik Krzysztof Zaleski – Zamenhof – wnuk twórcy uniwersalnego języka esperanto, Honorowy Obywatel Białegostoku. Urodził się 23 stycznia 1925 r. Jego rodzicami byli Adam i Wanda Zamenhof. Jego dziadkiem był L.L. Zamenhof. Jego matka Wanda i on byli jedynymi członkami rodziny Zamenhofów, którzy przeżyli II wojnę światową.

Ludwik Krzysztof Zaleski Zamenhof chętnie odwiedzał Białystok, spotykał się z esperantystami i mieszkańcami miasta. Był m.in. Inicjatorem ustanowienia Medalu Tolerancji, uczestniczył w pracach  Fundacji im. Ludwika Zamenhofa. Był gościem wielu Światowych Kongresów Esperanta. Read more „Zmarł Ludwik Krzysztof Zaleski-Zamenhof”

KONGRESOWO, ROCZNICOWO

26 lipca 2009 r. uroczyście zainaugurowano 94 Światowy Kongres Esperanta
w Białymstoku. Przemówienia wygłosili m.in.: Tadeusz Truskolaski – Prezydent Miasta Białegostoku, prof. Probal Dasgupta z Indii – Prezes Światowego Związku Esperantystów, Ludwik Krzysztof Zaleski-Zamenhof – wnuk Doktora Esperanto.Wzięło w nim udział ponad 2 tys. miłośników esperanta z 63 krajów. Zarówno organizatorzy, jak i esperantyści bardzo dobrze ocenili kongres. Goście zwracali uwagę m.in. na program imprez kulturalnych w języku esperanto (koncerty i przedstawienia teatralne). Kongres przyniósł też mieszkańcom Białegostoku wielu wspaniałych wrażeń, licznych kontaktów z esperantystami z całego świata. To była pierwsza międzynarodowa, esperancka impreza w mieście  urodzin Ludwika Zamenhofa. Wreszcie białostoczanie mieli okazję bez dalekich podróży poznać atmosferę Kongresu, uczestniczyć w wielu spotkaniach i być świadkiem niezliczonych esperanckich wydarzeń. W tym roku mija dziesięć lat od esperanckiego święta. Chętnie i często wspominamy te dni. Esperantyści i miłośnicy esperanta. Białostoczanie od dawna marzyli, by Światowy Kongres Esperanta odbył się w tym mieście. Zarząd Białostockiego Towarzystwa Esperantystów w stanowisku skierowanym do Fundacji im. L. Zamenhofa już w roku 1996 zawarł: „Po uwzględnieniu naszych wniosków wyrażamy gotowość organizacji w Białymstoku Światowego Kongresu Esperanta w roku 1999 lub 2000, zgodnie ze wcześniejszymi deklaracjami wyrażanymi podczas oficjalnych wystąpień białostockich władz podczas spotkań i międzynarodowych kongresów esperanta. Takie rozwiązanie uważamy za właściwe i zabiegać będziemy o poparcie naszego stanowiska u władz UEA i wśród esperantystów na całym świecie”. Udało się w 2009 roku.

  1. Ważna rocznica

W tym roku mija też inna ważna rocznica  – 30.  Ważna, bo dotyczy Polskiego Kongresu Esperanta, jaki odbył się w Białymstoku w dniach 15-20 lipca 1989 r. 25. Srebrny Polski Kongres Esperanta odbył się w przeddzień 74. Światowego Kongresu Esperanta, w Brighton (Wielka Brytania). Białystok odwiedziło ponad 1000 esperantystów z 11 krajów świata.  To  był jeden z większych polskich kongresów esperanta z bogatym programem, a w nim min. spotkanie z Adą Fighiera Sikorską, wydawcą  słynnego  „Heroldo de Esperanto”, olimpiada esperancka (turniej szachowy, bridżowy, badbingtona), koncert  zespołu gruzińskiego Cełkiebi, Kajto.  Była też esperancka loteria, wydano gazetę kongresową „Esperanta Kuriero”, stosowany był okolicznościowy stempel pocztowy. Podczas konferencji prasowej zaprezentowano film „Białostocczyzna wita” w reżyserii Romana Dobrzyńskiego

Pamiętamy o Jakubie Szapiro

Każdego roku, 12 lipca lipca białostoccy esperantyści spotykają się przy ul. Lipowej 31/33, gdzie w domu pod tym numerem mieszkał kiedyś Jakub Szapiro. Dziś chyba każdy białostoczanin, nie tylko esperantysta wie, kim był Szapiro. Był pierwszym prezesem Białostockiego  Towarzystwa Esperantystów, dobrym esperantystą, wydawcą pierwszego chyba przewodnika turystycznego oraz dziennikarzem. Publikował swoje teksty w esperanckich pismach ale także współpracował z gazetami w Białymstoku, Łodzi, Warszawie. Jakub Szapiro był też autorem wielu zdjęć Białegostoku. Fotografował znanych ludzi, zwykłych białostoczan i był zawsze tam, gdy się coś interesującego działo. Propagował esperanto i promował Białystok.

Na ścianie  budynku przy ul. Lipowej 31/33 znajduje się tablica z napisem: „W tym domu mieszkał w latach 1919 – 1941 wybitny esperantysta, dziennikarz, literat i nauczyciel zamordowany przez niemieckich faszystów 12 lipca 1941 roku Jakub Szapiro”.  

Szapiro doczekał się też ulicy w Białymstoku – w granicach osiedli Jaroszówka i Wygoda. Jej uroczyste otwarcie odbyło się w czerwcu 2017 roku. Na początku  2019 roku w Operze i Filharmonii Podlaskiej odbył się uroczysty koncert z okazji 100-letniej rocznicy odzyskania niepodległości przez Białystok.  Podczas tej uroczystości wyróżniono dziesięciu najwybitniejszych białostoczan, którzy mieli największy wkład w rozwój miasta w latach 1919 – 2019. Wśród wyróżnionych znalazł się Jakub Szapiro.

12 lipca 1941 r. Jakub Szapiro  został rozstrzelany w lesie Pietrasze przez niemieckich faszystów.

W rocznicę śmierci Jakuba Szapiro białostoccy esperantyści złożyli kwiaty pod pamiątkową tablicą.

(fot. Stanisław Dobrowolski)

 

Zamenhof w Warszawie

Białostocki Ośrodek Kultury jest wydawcą książki „Zamenhof w Warszawie”. Promocja odbyła się w niedzielę, 14 kwietnia 2019 r. To był szczególny dzień dla białostoczan i esperantystów.  Po złożeniu kwiatów pod pomnikiem Zamenhofa z okazji 102 rocznicy śmierci twórcy esperanta, odsłonięciu w centrum miasta pomnika młodego Zamenhofa i po prelekcji na temat ZEO-j (Zamenhof Esperanto Obiekto) odbyła się  w Centrum Zamenhofa premiera książki Romana Dobrzyńskiego „Zamenhof w Warszawie”.

To już drugie wydanie ale uzupełnione m.in. o plan dzielnicy Muranów, plan cmentarza żydowskiego w Warszawie i drzewo genealogiczne Zamenhofów. Książka wydana jest w wersji dwujęzycznej, polsko-angielskiej. W promocji uczestniczył autor – Roman Dobrzyński, znany dziennikarz i wielki esperantysta. Uczestnicy spotkania wysłuchali ciekawych opowiadań z życia R. Dobrzyńskiego, mieli okazję uzyskać cenny autograf. (fot. St. Dobrowolski).

Młody Zamenhof w Białymstoku

Ludwik Zamenhof, twórca esperanta urodził się w Białymstoku w roku 1859 i swoje dzieciństwo spędził w tym mieście. Do Warszawy wyjechał z rodzicami w roku 1873. Młody Zamenhof chętnie i często spacerował ulicami miasta. Bywał na Siennym Rynku, w centrum, był bacznym obserwatorem miejskiego życia tętniącego różnojęzycznym gwarem.

14 kwietnia 2019 r. u zbiegu ulic Zamenhofa i Lipowej stanął niecodzienny pomnik młodego Ludwika. To postać chłopca, który w swych wędrówkach dotarł do Rynku Kościuszki. Białostoczanie z zainteresowaniem powitali go w słoneczną, kwietniową niedzielę. Uroczystego odsłonięcia pomnika dokonał prezydent miasta Białegostoku,  Tadeusz Truskolaski. Wśród gości uczestniczących w tym wydarzeniu było wielu esperantystów. Były esperanckie wiersze, piosenki i rozmowy. (fot. Stanisław Dobrowolski)

Medal Tolerancji

Pierwszy Medal  Tolerancji  wręczono  papieżowi Janowi Pawłowi II. 

Fundacja im. Ludwika Zamenhofa została powołana w  grudniu 1987 roku, w roku odbywającego się w Warszawie Światowego Kongresu Esperanta.  Wówczas latem Białystok odwiedziła wielka grupa esperantystów, uczestników warszawskiego kongresu. Goście spotkali się z mieszkańcami Białegostoku pod pomnikiem Ludwika Zamenhofa. Powstała wtedy koncepcja budowy Światowego Centrum Esperanta.  W celach Fundacji zapisano m.in.

1) budowę światowego Centrum Esperanta im. Ludwika Zamenhofa w Białymstoku – pomnika ku czci twórcy międzynarodowego języka esperanto, spełniającego funkcje ośrodka studiów i promocji języka esperanto oraz międzynarodowej wymiany naukowej i kulturalnej,

2) upowszechnianie i wspomaganie działań służących utrwaleniu pokoju w świecie i zrozumienia  między narodami i ludźmi  w imię ideałów, które leżały u narodzin języka międzynarodowego esperanto. Read more „Medal Tolerancji”

Medal Tolerancji dla Ursuli i Giuseppe Grattapaglia

Małżonkowie Urszula i Giuseppe Grattapaglia, którzy jako wolontariusze od 40 lat prowadzą esperancki ośrodek wychowawczy Bona Espero (Dobra Nadzieja), otrzymali Medal Tolerancji, przyznany im przez Fundację Ludwika Zamenhofa w Białymstoku. Ceremonia odbyła się w Ambasadzie Rzeczypospolitej Polskiej w Brasilii. Aktu dekoracji dokonał osobiście Pan Ambasador Andrzej Braiter. 

Medal Tolerancji przyznany małżeństwu Grattapaglia mógł być wręczony podczas Światowego Kongresu Esperanta w Rejkiawiku w lipcu 2013, ale laureaci nie przyjechali na ?lodową wyspę?. Białostocka Fundacja zwróciła się z prośbą o zorganizowanie ceremonii w Ambasadzie Rzeczypospolitej Polskiej w stolicy Brazylii. Sugerowano termin bliski rocznicy urodzin Zamenhofa, która przypada15. grudnia. Pierwszy Sekretarz Ambasady i konsul Pani Dorota Bogutyn zaproponowała wręczenie medalu 14. grudnia 2013 podczas uroczystego spotkania wigilijnego z Polonią brazylijską w siedzibie placówki.   Read more „Medal Tolerancji dla Ursuli i Giuseppe Grattapaglia”