KONGRESOWO, ROCZNICOWO

26 lipca 2009 r. uroczyście zainaugurowano 94 Światowy Kongres Esperanta
w Białymstoku. Przemówienia wygłosili m.in.: Tadeusz Truskolaski – Prezydent Miasta Białegostoku, prof. Probal Dasgupta z Indii – Prezes Światowego Związku Esperantystów, Ludwik Krzysztof Zaleski-Zamenhof – wnuk Doktora Esperanto.Wzięło w nim udział ponad 2 tys. miłośników esperanta z 63 krajów. Zarówno organizatorzy, jak i esperantyści bardzo dobrze ocenili kongres. Goście zwracali uwagę m.in. na program imprez kulturalnych w języku esperanto (koncerty i przedstawienia teatralne). Kongres przyniósł też mieszkańcom Białegostoku wielu wspaniałych wrażeń, licznych kontaktów z esperantystami z całego świata. To była pierwsza międzynarodowa, esperancka impreza w mieście  urodzin Ludwika Zamenhofa. Wreszcie białostoczanie mieli okazję bez dalekich podróży poznać atmosferę Kongresu, uczestniczyć w wielu spotkaniach i być świadkiem niezliczonych esperanckich wydarzeń. W tym roku mija dziesięć lat od esperanckiego święta. Chętnie i często wspominamy te dni. Esperantyści i miłośnicy esperanta. Białostoczanie od dawna marzyli, by Światowy Kongres Esperanta odbył się w tym mieście. Zarząd Białostockiego Towarzystwa Esperantystów w stanowisku skierowanym do Fundacji im. L. Zamenhofa już w roku 1996 zawarł: „Po uwzględnieniu naszych wniosków wyrażamy gotowość organizacji w Białymstoku Światowego Kongresu Esperanta w roku 1999 lub 2000, zgodnie ze wcześniejszymi deklaracjami wyrażanymi podczas oficjalnych wystąpień białostockich władz podczas spotkań i międzynarodowych kongresów esperanta. Takie rozwiązanie uważamy za właściwe i zabiegać będziemy o poparcie naszego stanowiska u władz UEA i wśród esperantystów na całym świecie”. Udało się w 2009 roku.

  1. Ważna rocznica

W tym roku mija też inna ważna rocznica  – 30.  Ważna, bo dotyczy Polskiego Kongresu Esperanta, jaki odbył się w Białymstoku w dniach 15-20 lipca 1989 r. 25. Srebrny Polski Kongres Esperanta odbył się w przeddzień 74. Światowego Kongresu Esperanta, w Brighton (Wielka Brytania). Białystok odwiedziło ponad 1000 esperantystów z 11 krajów świata.  To  był jeden z większych polskich kongresów esperanta z bogatym programem, a w nim min. spotkanie z Adą Fighiera Sikorską, wydawcą  słynnego  „Heroldo de Esperanto”, olimpiada esperancka (turniej szachowy, bridżowy, badbingtona), koncert  zespołu gruzińskiego Cełkiebi, Kajto.  Była też esperancka loteria, wydano gazetę kongresową „Esperanta Kuriero”, stosowany był okolicznościowy stempel pocztowy. Podczas konferencji prasowej zaprezentowano film „Białostocczyzna wita” w reżyserii Romana Dobrzyńskiego

Dobry pomysł

Miasteczko Svitavy leży w Czechach, ok. 748 km od Białegostoku. Ponad 10 lat temu esperantyści wpadli na pomysł aby utworzyć Muzeum Esperanta. I to się udało! Muzeum gromadzi nie tylko eksponaty bezpośrednio związane z esperantem (książki, gazety, przedmioty użytkowe) ale także organizuje esperanckie imprezy, spotkania, kongresy i konferencje.

Pavla Dvorakowa odwiedziła ostatnio Białystok i opowiedziała, jak się to robi. W realizacji projektu uczestniczą nie tylko miejscowi esperantyści, pomaga Miasto i wolontariusze. Muzeum odwiedzają esperantyści z Niemiec, Polski, Francji a nawet dalekiej Japonii.

Więcej informacji dla tych którzy chcieliby odwiedzić muzeum albo wzbogacić  go o nowe zbiory znaleźć można tu: www.muzeum.esperanto.cz/cs/.

Pamiętamy o Jakubie Szapiro

Każdego roku, 12 lipca lipca białostoccy esperantyści spotykają się przy ul. Lipowej 31/33, gdzie w domu pod tym numerem mieszkał kiedyś Jakub Szapiro. Dziś chyba każdy białostoczanin, nie tylko esperantysta wie, kim był Szapiro. Był pierwszym prezesem Białostockiego  Towarzystwa Esperantystów, dobrym esperantystą, wydawcą pierwszego chyba przewodnika turystycznego oraz dziennikarzem. Publikował swoje teksty w esperanckich pismach ale także współpracował z gazetami w Białymstoku, Łodzi, Warszawie. Jakub Szapiro był też autorem wielu zdjęć Białegostoku. Fotografował znanych ludzi, zwykłych białostoczan i był zawsze tam, gdy się coś interesującego działo. Propagował esperanto i promował Białystok.

Na ścianie  budynku przy ul. Lipowej 31/33 znajduje się tablica z napisem: „W tym domu mieszkał w latach 1919 – 1941 wybitny esperantysta, dziennikarz, literat i nauczyciel zamordowany przez niemieckich faszystów 12 lipca 1941 roku Jakub Szapiro”.  

Szapiro doczekał się też ulicy w Białymstoku – w granicach osiedli Jaroszówka i Wygoda. Jej uroczyste otwarcie odbyło się w czerwcu 2017 roku. Na początku  2019 roku w Operze i Filharmonii Podlaskiej odbył się uroczysty koncert z okazji 100-letniej rocznicy odzyskania niepodległości przez Białystok.  Podczas tej uroczystości wyróżniono dziesięciu najwybitniejszych białostoczan, którzy mieli największy wkład w rozwój miasta w latach 1919 – 2019. Wśród wyróżnionych znalazł się Jakub Szapiro.

12 lipca 1941 r. Jakub Szapiro  został rozstrzelany w lesie Pietrasze przez niemieckich faszystów.

W rocznicę śmierci Jakuba Szapiro białostoccy esperantyści złożyli kwiaty pod pamiątkową tablicą.

(fot. Stanisław Dobrowolski)